Dziś poruszamy temat, który wielu przedsiębiorców odkłada na później, a który naprawdę warto przemyśleć. Chodzi o zabezpieczenie firmy na wypadek śmierci lub innej nagłej niedyspozycji właściciela (np. wypadek, pobyt w szpitalu, śpiączka). W takiej sytuacji działalność firmy automatycznie staje pod znakiem zapytania.
Sprawa komplikuje się jeszcze bardziej, gdy w grę wchodzi kilku spadkobierców, brak testamentu czy np. brak zgody w rodzinie. Dlatego najlepszym rozwiązaniem, które pozwala zachować ciągłość działania firmy, aż do czasu uporządkowania spraw spadkowych, jest powołanie zarządcy sukcesyjnego.
Kim jest zarządca sukcesyjny? Kiedy i na jakich zasadach można go powołać?
Jakie są jego obowiązki i jak wygląda cały proces? Wszystko wyjaśniamy poniżej.
Po co jest zarząd sukcesyjny?
- To mechanizm, który pozwala firmie jednoosobowej (lub wspólnikowi spółki cywilnej) funkcjonować po śmierci właściciela, aż spadkobiercy uporządkują sprawy. Dzięki temu nie przerywa się umów, zatrudnienia, zezwoleń ani dostępu do firmowego NIP-u i konta.
Czy zarządca sukcesyjny prowadzi sprawy firmy i w jakim zakresie?
- Tak. Zarządca może prowadzić bieżące sprawy przedsiębiorstwa: wykonywać czynności zwykłego zarządu samodzielnie (np. płatności, zawieranie umów operacyjnych, zatrudnianie), a czynności przekraczające zwykły zarząd tylko za zgodą spadkobierców. Może też reprezentować firmę w postępowaniach administracyjnych i sądowych oraz wykonywać prawa i obowiązki pracodawcy. Czas trwania: zwykle do 2 lat od śmierci właściciela (z możliwością przedłużenia w wyjątkowych sytuacjach do 5 lat).
Jak go prawidłowo powołać ?
- Przed śmiercią właściciela: napisać oświadczenie o powołaniu zarządcy sukcesyjnego, uzyskać jego pisemną zgodę i zgłosić wpis do CEIDG (online lub w urzędzie). Po zgłoszeniu wpis do CEIDG jest przekazywany do urzędu skarbowego.
- Po śmierci właściciela (jeśli nie było wcześniejszego wpisu): spadkobiercy lub małżonek mogą w ciągu 2 miesięcy powołać zarządcę w akcie notarialnym; notariusz zgłasza go do CEIDG.
- Kto może być zarządcą: tylko osoba fizyczna z pełną zdolnością do czynności prawnych (nie osoba prawna).
Czy zarządca może prowadzić firmę po zakończeniu postępowania spadkowego?
- Nie, uprawnienia zarządcy sukcesyjnego wygasają, gdy przedsiębiorstwo przejmie jeden ze spadkobierców albo dojdzie do podziału majątku między spadkobierców (a także z upływem maksymalnego czasu zarządu: zwykle 2 lata od śmierci, w wyjątkowych przypadkach do 5 lat). Po przejęciu przez spadkobiercę/-ów zarządca nie ma już prawa prowadzić firmy na mocy zarządu sukcesyjnego.
Co się dzieje z działalnością po zakończeniu zarządu sukcesyjnego?
- Spadkobiercy muszą zdecydować, kto i na jakich zasadach będzie dalej prowadził przedsiębiorstwo.
- Opcje typowe: – jeden spadkobierca przejmuje przedsiębiorstwo i rejestruje własną działalność (CEIDG) — wtedy zwykle zmienia się NIP i formalnie zaczyna nowe wpisane przedsiębiorstwo; – kilku spadkobierców może założyć spółkę i prowadzić dalej działalność w innej formie prawnej; – spadkobiercy likwidują działalność (zaprzestają działalności, sprzedają majątek itp.).